พิพิทธภัณฑ์ เมืองนครศรีธรรมราช Nakhon Museum

ข้อมูลสำคัญและประวัติต่างๆ ของเมืองนครศรีธรรมราช

พระเจ้าศรีธรรมาโศกราช ปฐมกษัตริย์แห่งราชวงศ์ปทุมวงศ์ สถาปนาเมืองนครศรีธรรมราชขึ้นเป็นอาณาจักร มีศูนย์กลางอยู่ที่บริเวณ หาดทรายแก้ว (ในเขตเทศบาลนครนครศรีธรรมราชปัจจุบัน) ตอนต้นพุทธศตวรรษที่ ๑๘ (ราว พ.ศ.๑๗๐๐ - ๑๗๑๐) ราชวงศ์นี้มีกษัตริย์สืบต่อกันมาหลายพระองค์ ก่อนจะสิ้นสุดราชวงศ์ในราว พ.ศ. ๑๙๒๐

มีข้อสันนิษฐานเกี่ยวกับปฐมกษัตริย์พระองค์นี้อยู่ ๓ ประการ ประการแรกกล่าวว่า ทรงเป็นเชื้อสายกษัตริย์จากภาคกลาง (บริเวณจังหวัดนครสวรรค์ปัจจุบัน) ประการที่ ๒ ว่าเป็นพราหมณ์ชื่อ “มาลี”
ที่อพยพมาจากอินเดียตอนใต้ ส่วน ประการที่ ๓ ว่าเป็นชนพื้นเมืองดั้งเดิม ข้อสันนิษฐานที่น่าเชื่อถือ
ที่สุดคือข้อแรก โดยอาศัยจารึกหลักที่ ๓๕ (จารึกดงแม่นางเมือง อำเภอบรรพตพิสัย จังหวัดนครสวรรค์) เป็นสำคัญ ซึ่งระบุว่าพระเจ้าศรีธรรมาโศกราชเป็นเชื้อสายกษัตริย์ที่เคยปกครองดินแดนในภาคกลางมาก่อน ต่อมาได้อพยพลงมาตั้งเมืองใหม่ที่นครศรีธรรมราช ในราว พ.ศ.๑๗๑๐

พระราชกรณียกิจสำคัญคือ

๑. ก่อตั้งราชธานี โดยรวบรวมผู้คนตามที่ต่างๆ เข้าด้วยกัน ตั้งขึ้นเป็นเมือง วางรูปแบบการ
ปกครอง มีศูนย์กลางอยู่ที่บริเวณหาดทรายแก้ว เดิมเรียกกันว่า ตามพรลิงค์ ต่อมาภายหลังเปลี่ยนเรียกเป็น นครศรีธรรมราช

๒. จัดตั้งเมืองบริวาร แผ่พระราชอำนาจรวมหัวเมืองใหญ่น้อยเข้ามารวมในอาณาเขต ยึดหลักธรรมในพุทธศาสนาเป็นหลักในการปกครอง แบบธรรมราชา ส่งผลให้หัวเมืองใหญ่ตลอดคาบสมุทรไทย ๑๒ หัวเมือง เข้ามาสวามิภักดิ์ เป็นที่รู้จักกันในชื่อ เมืองสิบสองนักษัตร

๓. สร้างพระบรมธาตุเจดีย์ ก่อพระสถูปเจดีย์องค์ใหญ่ไว้บรรจุพระบรมสารีริกธาตุ ทรงระฆัง
คว่ำ ตามแบบศิลปะลังกา มีฐานะเป็น “จอมเจดีย์” ปูชนียสถานสำคัญคู่บ้านคู่เมืองสืบจนถึงปัจจุบัน